Nhưng qua vụ cưỡng chế sai trái này, cần rút ra bài học gì?

 Trình độ cán bộ cơ sở yếu kém, không thuộc luật, không có tâm, không có tầm, đùn đẩy, né tránh, vô trách nhiệm, có ý bao che nhau; lãnh đạo cấp trên chậm chạp, quan liêu… thì quá rõ rồi.

 Nhưng tại sao có hiện tượng như vậy? Nhiều nguyên nhân, nhưng có hai vấn đề người viết bài này cho rằng cốt yếu nhất:

 Một là: quyền lực không bị giám sát. Trong điều kiện đặc thù của nước ta chỉ duy nhất một đảng cầm quyền, ( không có đảng đối trọng, không có sự cạnh tranh về vai trò lãnh đạo), thì rất cần có một thiết chế nghiêm ngặt để quyền lực phải được giám sát thật chặt chẽ, tránh sự lộng hành độc đoán của một số người "cầm cân nảy mực".

Thiết nghĩ, lâu nay, ta chưa có một thiết chế đủ mạnh, đủ nghiêm để giám sát quyền lực, vì vậy việc cửa quyền, ngạo mạn, coi thường nhân dân ở một bộ phận không ít cán bộ ( là đảng viên) rất khó tránh. Những người ở cương vị quyền lực ấy cứ ngỡ rằng mình được độc quyền chân lý, từ đó đẻ ra những "ông trời con”, dẫn đến việc coi thường pháp luật, hống hách, muốn làm gì thì  làm, muốn phát ngôn thế nào thì phát…( sự nguy hại là những hành động ấy đều nhân danh đảng). Đấy chính là sự suy thoái về chính trị, tha hóa về phẩm chất và bệnh hoạn về nhận thức. Để tránh điều này ( mà vụ cưỡng chế đất đai ở Tiên Lãng là một hậu quả), theo tôi cần xiết chặt và xem xét lại những thiết chế và cơ chế đã có, bổ xung thêm những gì chưa có để quyền lực phải nằm trong tầm giám sát chặt chẽ của nhân dân. Đại diện cho nhân dân là Quốc hội, là Hội đồng nhân dân các cấp. Vậy vai trò giám sát của các cấp ấy đã thể hiện như thế nào? Mọi thiết chế đã phù hợp, mạnh mẽ và khoa học để cơ quan lập pháp đủ các yếu tố nhằm giám sát hiệu quả mọi hoạt động của cơ quan hành pháp chưa? Tôi tin rằng nếu Hội đồng nhân dân huyện Tiên Lãng có đủ các yếu tố giám sát quyền lực, vụ việc chắc đã khác.  Nếu cứ “vừa đá bóng vừa thổi còi”, ắt sẽ còn xẩy ra nhiều vụ tương tự như ở Tiên Lãng .

Hai là: Sự bất cập của luật đất đai. Luật đất đai đã bộc lộ những lỗ hổng mà không thể không khẩn trương sửa đổi. Vấn đề đất đai là sở hữu toàn dân do nhà nước quản lý cần được nghiên cứu một cách khách quan, nghiêm tức, hợp với thực tế và đường lối nhất quán của Đảng. Tư liệu sản xuất chủ yếu của người nông dân là đất, nên vấn đề nhức nhối nhất hiện nay không gì khác hơn là vấn đề ruộng đất. Ruộng đất cho nông dân là mục đích xuyên suốt trong quá trình thực hiện cuộc cách mạng dân tộc dân chủ mấy chục năm qua. Người nông dân hăng hái đi theo cách mạng, đi theo đảng cũng bởi khẩu hiệu “người cày có ruộng”. Khẩu hiệu đó hợp với lòng người, phù hợp với mong muốn, ước nguyện của nông dân. Và  nông dân  tin vào Đảng bởi Đảng đã thực hiện được mục tiêu đề ra.

Bao đời nay người nông dân chỉ biết dựa vào đất để sống, để phát triển. Nay để tiến hành hiện đại hóa công nghiệp hóa, không ít nông dân mất đất. Hiện đại hóa, công nghiệp hóa là quá trình tất yếu để phát triển, một số đất nông nghiệp cần được sử dụng để thực hiện mục tiêu đó. Nhưng có nhất thiết thu hồi những mảnh đất màu mỡ để làm quá nhiều sân “gôn” rồi bỏ hoang không? Rất nhiều nơi giải quyết việc thu hồi đất, và những việc hậu thu hồi đất chưa hợp lý, không có tình, chưa bình đẳng, đền bù chưa thỏa đáng… Không còn đất, người nông dân đi về đâu? Hết tiền đền bù, cuộc sống trước mắt, lâu dài của họ và tương lai con cái họ sẽ ra sao? Và vân vân. Người nông dân được hưởng quyền lợi gì trong sự nghiệp hiện đại hóa công nghiệp hóa là một câu hỏi lớn cần nghiên cứu kỹ lưỡng. Rất cần một chủ trương mang tính chiến lược đối với nông dân, nông thôn, và nông nghiệp trong quá trình tiến lên hiện đại hóa, công nghiệp hóa.

 Nếu không giải quyết triệt để từ vấn đề nhức nhối về đất đai, sẽ kéo theo nhiều hệ lụy nhức nhối khác.